Diğer Seyahat

Yesemek Açık Hava Müzesi Hakkında Bilgi

Müze; Gaziantep’in İslahiye ilçesinin güneydoğusunda, 23 km. uzaklıktaki Yesemek Köyü’nün Karatepe sırtlarında bir yamaç üzerinde bulunmaktadır. Karatepe Sırtı ismi ile anılan bu yamaç aynı zamanda Kurt Dağı’nın güney uzantısını oluşturmaktadır.

M.Ö. II. binin dördüncü çeyreği ile M.Ö. VIII. yüzyıl arasında, yakın doğunun en büyük taş ocağı ve heykel işleme atölyesiydi. Yaklaşık 120.000 metrekare alanı kaplayan Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi; dere yatağından başlayarak 90 m kadar yükselen, yaklaşık 300×400 m’lik bir alana yayılmıştır. Atölyenin bulunduğu bölge; menekşemsi gri renkte son derece kaliteli bir bazalt damarına sahiptir. Dolarit diye de tanınan bu kaliteli bazalt damarından yararlanmak amacıyla bu bölgeye kurulmuştur.

Yerli halk Hurriler’in çalıştığı Yesemek heykel yapım atölyesi, bölgenin Hitit hakimiyeti altına girdiği ve İmparator I. Şuppiluliuma zamanında ( M.Ö. 1375-1335 yılları arasında ), yeni bir fonksiyon kazanmıştır. Burada Hurrili usta ve sanatkârların yanı sıra, Hititli ustaların da çalıştığı bilinmektedir.

Bir ara faaliyeti zayıflayan atölyede, Geç Hitit Krallıkları zamanında, özellikle M.Ö. IX. yüzyıldan itibaren çalışmalar tekrar yoğunlaşmıştır. Bu yeni dönemde; Hitit, Suriye, Arami ve Asur sanat unsurları ağırlık kazanmıştır. Diğer Ön Asya sanat unsurları gibi burada hakim olan sanatsal üslûp da, oryantalizm (doğuculuk) adıyla hemen sonraları batıda gelişmeye başlayan Ege Kültürlerini etkileyerek klasik dönemde doruk noktasına ulaşan Yunan sanatının çekirdeğini oluşturmuştur. Bu nedenle de Yesemek Heykel Atölyesi çeşitli devletlerin, çeşitli kültürlerini yansıtan önemli bir merkezdir.

Ancak buradaki Şam’al (Zincirli) Krallığı M.Ö. VIII. yüzyılın sonlarında Asurlar tarafından yıkıldıktan sonra heykel atölyesi önemini kaybetmiş, faaliyetine son verilmiş ve ustaları Asur’a götürülmüştür. Çalışan halkta bölgeyi terk etmiştir. Atölyede her şey olduğu gibi 1890 yılına kadar kalmış gibidir.

Sonuç olarak büyük bir organizasyonla işletildiği anlaşılan Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi, taşların ocaktan kesilmesi, yontu taslaklarının hazırlanması ve tamamlanmasına kadar ki evrelerin teker teker örnekleriyle görülebileceği dünyada başka bir benzeri olmayan bir heykel okulu niteliğindedir. O dönemde bu büyüklükte bir sahayı kaplayan atölyeye ve atölyede meslek icra eden heykeltıraş sayısına, günümüzde meydana gelen teknolojik ve sanatsal gelişmeye rağmen ulaşmak mümkün olamamıştır. Bu durum o dönemde burada yaşayan insan topluluklarının sanata verdikleri önemin büyüklüğünü göstermektedir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde bulunan Yesemek tarihte ilk defa 1890 tarihinde, Şam’al (Zincirli)’de Alman Doğu Araştırmaları Kurumu adına kazı yapılan Felix Von LUSCHAN tarafından keşfedilerek, bilim dünyasına tanıtılmıştır.

Buradaki sistemli araştırma ve kazı çalışmaları 1957-1961 yıllarında Prof. Bahadır ALKIM başkanlığındaki ekip tarafından yürütülmüş 200’e yakın heykel taslağı çıkartılmıştır. Kazı ve araştırmanın yanı sıra bilimsel yayında yapılmıştır.

Geçtiğimiz yıllarda ise Arkeolog İlhan TEMİZSOY tarafından yapılan arkeolojik kazılarda toprak altında kalan heykellerin gün ışığına çıkarılması ile 300 adet yontu ve heykel taşlağına ulaşılmış; söz konusu alan, Gaziantep Müze Müdürlüğü tarafından çevre düzenlemesi yapılarak Açık Hava Müzesi haline getirilmiştir.

Yesemek’te 2005 yılında Opet’in sponsorluğunda başlayan çevre düzenleme çalışmaları yapılmıştır.

Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün 07.05.2012 tarih ve 99196 sayılı yazısında Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesinin Dünya Miras Geçici Listesine eklenmesi amacıyla hazırlanan başvuru dosyası Dünya Miras Merkezine iletilmiş olup, adı geçen varlığımızın 13.04.2012 tarihi itibari ile UNESCO Dünya Miras Geçici Listesine eklenmiş olduğu bildirilmiştir.

Gaziantep’i ziyaret eden misafirlerin mutlaka gezip görmesi gereken önemli bir açık hava müzesidir.

Yazar hakkında

M.Enes Yalçın

Selamlar ben Enes. Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet ve Eğitim Fakültesi çift anadal Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık programı öğrencisiyim. Eğitim alanındaki gelişmeleri takip etmeye ve gelişmeleri sizlerle paylaşmaya çalışıyorum. Acil iletişim için instagram adresim,
instagram: @enes_yalcn

Bu konuya yorum yaz